Stress hormoon

Cortisol is een stress hormoon dat wordt aangemaakt in de schors van de bijnieren. Zodra deze wordt aangemaakt, worden eiwitten uit spieren en glycogeen uit je lever omgezet in glucose. Hierdoor stijgt je bloedsuikerspiegel en ontvangt je lichaam een extra energie. Hierdoor krijg je een snellere hartslag, een hogere bloeddruk, een sneller werkend zenuwstelsel en een verwijding van de bronchiën in de longen zodat je meer zuurstof kunt inademen. Cortisol zorgt er tevens voor dat er meer bloed naar het hart en de spieren gaat en minder naar de huid [EH1] en ingewanden. Als gevolg spannen je spieren aan, ga je scherper horen en zien en beschik je over meer kracht.

Stress hormoon

Stress heeft te maken met de hoeveelheid spanning of druk die je ervaart. Wanneer de eisen die aan je worden gesteld of die je aan jezelf stelt, overeenkomen met wat je aankunt, spreken we van gezonde spanning. De draaglast (de belasting) en de draagkracht (de belastbaarheid) zijn dan met elkaar in evenwicht. De draaglast wordt gevormd door factoren en eisen uit je omgeving die spanning veroorzaken. De draagkracht wordt bepaald door jouw mogelijkheden om stress te voorkomen en er mee om te gaan.

Te hoog stress hormoon

Om het stress hormoon cortisol te verlagen kun je dus werken aan het verlagen van de draaglast en/of het verhogen van je draagkracht. Daarnaast kun je een te hoog cortisol te lijf gaan op een aantal vlakken, namelijk op het gebied van voeding en supplementen, beweging en rust en op het gebied van persoonlijke ontwikkeling. Wil je meer weten over hoe je cortisol kunt verlagen? Klik dan op onderstaande links.

  • Cortisol verlagen met supplementen
  • Cortisol verlagen met voeding
  • Rust en cortisol verlagen
  • Cortisol verlagen met beweging
  • Cortisol verlagen met persoonlijke ontwikkeling

Stress hormoon cortisol

Als directe reactie op situaties van stress maakt ons lichaam in eerste instantie een tweetal stresshormonen aan namelijk adrenaline en noradrenaline. Door de adrenaline gaat je hart sneller kloppen, gaat je bloed sneller stromen, wordt je alert en komen je spieren op spanning. Adrenaline zorgt er daarmee voor dat je direct snel en adequaat kunt handelen. De werking van noradrenaline is enigszins vergelijkbaar met adrenaline, maar meestal voelen mensen met een teveel aan noradrenaline zich angstig, gespannen of opgewonden en mensen met te weinig voelen zich dikwijls depressief. Het lichaam maakt noradrenaline aan in situatie van stress, maar breekt de stof binnen enkele minuten weer af. De bloeddruk stijg en het bloed komt beschikbaar voor de spieren en de hersenen. Tevens is er tijdelijk geen sprake meer van spijsvertering.

Na dit moment, dat slechts een aantal seconden duurt, maakt je lichaam cortisol aan. Cortisol zorgt ervoor dat je in staat bent om voor een langere periode het hoofd te bieden aan de bedreigende situatie. Bijvoorbeeld wegrennen of vechten.

Door dit overlevingsmechanisme ben je dus in staat om op het moment (door de adrenaline) snel en adequaat te handelen en dit voor een langere periode te doen (door de cortisol). Hierbij kun je denken aan hard rennen (voor een wild beest) en langdurig harder werken zoals dit tegenwoordig vaak het geval is.

Hoe doet cortisol dat?

Cortisol verhoogt, om de langdurige inspanningen mogelijk te maken, je bloedsuikerspiegel. Hierdoor komt er extra glucose in je bloed. Glucose is energie en daardoor zijn je spieren in staat om een fysieke inspanning te leveren en deze voor een langere tijd vol te houden. Glucose levert dus de energie die je lichaam in stress situaties juist nodig heeft.

De beschikbare energie wordt aangewend om te kunnen vluchten of vechten, zodat je de gevaarlijke situatie overleeft. Je lichaam “ziet” het verschil niet tussen het vechten met een wild dier of de stress die je ervaart als gevolg van kantoorleed, een niet lekker lopende relatie, een file of andere zorgen.

Het positieve effect van cortisol – het overleven – wordt nu een negatief omdat de stress niet tijdelijk is. De stress is chronisch.

De gevolgen van te hoog cortisol

Een langdurig te hoog cortisol gehalte kan zich uiten in de volgende kenmerken:

  • Slaapproblemen
  • Overgewicht
  • Afbraak van spieren
  • Krimpen van hersenen
  • Uitputting
  • Darmklachten
  • Veroudering
  • Depressie
  • Falend immuunsysteem

Slaapproblemen

Slaapproblemen: waaronder het niet in slaap kunnen komen, ‘s ochtends niet op kunnen staan vanwege de moeheid die je nog voelt en ‘s nacht wakker worden en niet meer kunnen inslapen.

Overgewicht

Cortisol zorgt er voor dat je lichaam meer insuline aanmaakt. Dit is een stof die er toe bijdraagt dat de suikeropname in je spieren verhoogt. Zoals besproken zorgen deze suikers voor extra energie in je lichaam. Als deze energie niet wordt verbruikt, dan worden deze overschotten opgeslagen in de vorm van vetreserves.

Afbraak van spieren

Cortisol zorgt dat je lichaam ‘aan’ moet staan en heeft daarvoor energie nodig; glucose. Het lichaam gebruikt eiwitten uit spieren om meer glucose aan te maken. Eiwitten zijn de bouwstenen van je spieren dus wanneer glucose wordt aangemaakt gaat dit ten koste van je spiermassa. Zo merk je al snel dat cortisol een negatieve invloed heeft op sportprestaties

Krimpen van hersenen

Door een te hoog cortisolgehalte wordt de hippocampus aangetast. Dit deel van de hersenen speelt een belangrijke rol bij de werking van het geheugen en reguleert de productie van cortisol naar gelang de situatie. Langdurige stress maakt de hippocampus minder gevoelig.

Hierdoor wordt de productie van het stresshormoon cortisol ontregeld. Met als gevolg dat de emotionele en lichamelijke schade groter kan worden.

Uitputting

Omdat je lichaam te lang boven de 100% heeft gefunctioneerd, zijn alle lichamelijke en mentale reserves op. Er zijn geen bronnen meer die je lichaam kan aanspreken om goed te blijven functioneren.

Darmklachten

Omdat het lichaam in de overlevingsstand staat, onttrekt je lichaam bloed aan de spijsverteringsorganen. Dat kan leiden tot buikpijn, diarree of juist verstopping. Ook heeft cortisol een grote invloed op het maag en darmstelsel

Veroudering

Omdat je lichaam andere prioriteiten stelt, gaat er minder energie naar de vernieuwing en opbouw van cellen. Het blijkt dat cellen onder stress sneller beschadigd raken en verouderen.

Depressie

Bij een stresssituatie gaat het lichaam razendsnel op zoek naar eerdere gebeurtenissen om de stresssituatie zo snel mogelijk op te lossen. Als er in dat geheugen veel negatieve gebeurtenissen zitten is de kans aanwezig dat dit zorgt voor negatieve gevoelens. Als stress dus lange tijd aanhoudt, blijven deze negatieve gedachten ook langer aanwezig.

Falend immuunsysteem

De invloed van stress op het immuunsysteem: Het immuunsysteem heeft twee belangrijke taken: Ten eerste zorgt het voor de verdediging ontstaat vaak door lange periodes van overbelasting. Hierdoor ben je vatbaarder voor virussen en ziekten. Je bent dus vaker ziek door een teveel aan cortisol

Uit balans door stress

Cortisol kan er dus voor zorgen dat je volledig uit balans raakt als je lichaam in de overlevingsstand blijft staan en de cortisolwaarden torenhoog blijven. De positieve effecten van cortisol op korte termijn, zijn desastreus als ze te lang aanhouden. Bovendien zorgt het voor een negatieve spiraal waar moeilijk uit te komen valt. (Slaapgebrek zorgt voor extra stress, dat weer zorgt voor slaapgebrek etc. etc.)

Om cortisol en de negatieve gevolgen ervan te verlagen is het belangrijk het probleem bij de bron aan te pakken. Hoewel iemand te prijzen is voor een tomeloze inzet, is het voor niemand gezond om lange tijd boven zijn kunnen te moeten bewegen. Van een auto die dagelijks te zwaar belast wordt, bezwijkt op een gegeven moment de motor. Je zou de motor dan de schuld kunnen geven, en die proberen te versterken, of accepteren dat de auto gewoon niet harder kan.

Zo is het ook met het lichaam: Lange tijd verwachten dat 110% gepresteerd is een illusie. Een lange tijd kan wel 10 tot 15 jaar bedragen, waarbij de klap waarmee het ‘over is’ serieus hard aankomt.

Stress hormoon

Hopelijk heb je meer inzicht gekregen ten aanzien van het stress hormoon. Mocht je meer willen weten, neem dan contact op met Hazeleger Coaching.

Lees ook – stress hormoon